Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paremete: 1896-1899

Pire Whakawhitiwhiti I Etahi Whenua Rahui I Etahi Whenua Karauna Me Etahi Whenua Maori

Pire Whakawhitiwhiti I Etahi Whenua Rahui I Etahi Whenua Karauna Me Etahi Whenua Maori.

Na te Pirimia i motini kia panuitia tuaruatia tenei Pire. Ka mutu tana whakamarama haere ka tu ake ko Te Roretana (Hon. Mr. Rolleston), me Te Makuaea (Mr. McGuire), me Te Herihi (Mr. Herries), ki te whakahe i te Pire. Ka noho enei ki raro——

page 63

Ko Hone Heke.—B pouri ana ahau mo tonei Pire. Te take, e rua nga mate i pa ki etahi Maori, a kua tukuna mai aua mate e aua Maori maku e wha-kahaere. Ka rua nga tan i naianei oku e whakahaere ana i roto i te Whare nei mo aua mate. Ko aua mate i pa ki nga Maori i runga i etahi whenua i tukuna atu ki nga Upoko Whakahaere o te Hahi Mihinare o Ingarangi hei tuunga kareti whakaakoranga tamariki Maori. Na kaore ano i whakaritea e taua hahi, mai ano o taua wa tae mai ki naianei, nga tikanga i hoatu ai aua whenua ki a ratou. Tena pea kua whakapaua nga reti i puta mai i aua whenua e taua hahi hei whakahaere i ana mahi kara-kia, otira, ehara tena i te mahi i whaka-aetia ai e nga Maori aua whenua kia hoatu ki taua hunga. No te tau 1896 ka tukua atu etahi pitihana e nga Maori no ratou aua whenua i mua ki te Whare, he inoi atu kia whakahokia aua whenua ki a ratou, a kia utua atu ki a ratou nga moni i puta mai i aua whenua i roto i nga tau maha kua hori ake nei. Koia tenei te ripoata a te Komiti mo nga Mea Maori:—

"E inoi ana nga kai-pitihana kia whakahokia atu ki a ratou etahi whe-nua, ara, a Ngaumutawa Poraka, e tata ana ki Mahitaone, me Whitireia Poraka, e tata ana ki Porirua, i hoatu nei ki te Hahi o Ingarangi i runga i nga kupu i korerotia e nga kai-whakahaere o taua Hahi ka whakaturia he kura hei painga mo nga Maori, a ko aua kupu i kore-rotia kaore ano i whakaritea.

"Kua whakahaua ahau Ma ki penei, ki te whakaaro a tenei Komiti he tika kua pa he mate ki nga kai-pitihana, notemea kua kitea ko nga tikanga i hoatu ai aua whenua e nga Maori ki te Hahi o Ingarangi kaore ano i whaka-tutukitia. No reira ka whai kupu te Komiti me whakauru e te Kawanatanga tetahi Pire ki te Whare hei whakakore atu i nga Karauna karaati i whakapu-taina nei mo aua whenua ki te Pihopa o Niu Tireni, hei ki he whenua papatupu era, ara, he whenua Maori, a hei whaka-hoki i aua whenua, hui atu ki nga moni reti katoa i puta mai i aua whenua, ki nga Maori na ratou i tuku aua whenua ki o ratou uri ranei."

Kaore aku whakahe ki tenei Pire ki te whakaae te Pirimia, ina tae te Pire ki te Komiti ki te whakauru i tetahi tekiona hei tino whakatutuki i te whaka-hau a te Komiti kua panuitia ake nei e au. Ki te kore te Pirimia e whakaae ki taku e tonu nei, ka tino raruraru i au tenei Pire ina tae te Pire ki te Komiti.

Ka noho a Hone Heke ki raro ka tu ake etahi mema Pakeha torutoru nei.

No te tukuna o te motini ki te Whare, paahitia ana te panuitanga tuarua o te Pire.